FEVER

  *आचार्य चरक , आचार्य चक्रपाणी*;
संसृष्टा: ( युग्मभूता:) सन्निपतिता: (त्रयोऽपिमिलिता:)  पृथग्वा कुपिता मला: ➡️ रसाख्यं धातुमन्वेत्य
 ➡️ पक्तिं (पक्तिहेतुतया जाठराग्निं ब्रूते) स्थान्निरस्य च (स्थानादिति ग्रहण्या: ,ग्रहणी हि जाठराग्निस्थानम्)
➡️ स्वेन ( दोषोष्मणा) तेनोष्मणा ( जाठराग्न्यूष्मण) ➡️चैव कृत्वा देहोष्मणो (सकलदेहचारिण: प्राकृतोष्मण: ) बलम्
➡️ स्रोतासिं रुद्ध्वा ➡️संप्राप्ता: केवलं (समस्तम्) देहमुल्वणा: ➡️ संतापमधिकं देहे जनयन्ति नरस्तदा ➡️ भवति अति उष्ण सर्वाङ्गो ➡️ ज्वरितस्तेन च उच्यते

विशेष वक्तव्य ;
वातश्लेष्मणोस्तु यद्यपि पित्तवदुष्मा नास्तिं, तथाऽपि तयोर्भूतत्वेन ऊष्मा योऽस्ति , स इह ग्राह्य: ; वक्तव्यं हि ग्रहण्यध्याये ➡️ भौमाप्याग्नेयवायव्या: पञ्चोष्माण: सनाभसा: (च.चि.१५/१३) इति.
    
(1)Exogenous pyrogens ➡️ in side body / in circulation ➡️ activation of immune cells ➡️ synthesis and secretion of various cytokines
  ➡️ in circulation ➡️ reached at preoptic nucleus ➡️ activation of prostaglandins in heat regulating center➡️ activation of cyclic AMP
  ➡️ firing of nurones of heat regulating center➡️ elevation of thermoset point of HRC ➡️(1) signal to cerebral cortex
  ➡️desire for hot beverages and clothes , change in posture to decrease surface area to minimize heat loss
(2) activation of  autonomic nervous system ➡️ vasoconstriction ➡️ reduced sweating
(3) increased BMR ➡️ increased heat production
(4) if above processes are not able to increase core temperature up to level of set point of HRC
(5) violent contraction of skeletal muscles ➡️  shaking of body (Rigors) ➡️ increased heat production to reach at set point of HRC
    ➡️ increased core temperature ➡️ fever..